De prijs van gratis internet

Het internet voelt vaak gratis. We gebruiken sociale media, nieuwswebsites en apps zonder direct te betalen. Maar volgens het rapport “De prijs van gratis internet” van het Rathenau Instituut bestaat dat “gratis” internet eigenlijk niet. In werkelijkheid betalen we met onze persoonlijke gegevens.

De maatschappelijke impact hiervan is groot, zó groot dat overheid, wetenschap en bedrijfsleven samenkomen om hierover na te denken. Freedom Internet is één van de partijen die hiervoor expliciet is uitgenodigd.

Uitgenodigd om mee te denken over de toekomst van internet
Freedom Internet nam donderdag 26 maart deel aan de Maatschappelijke Tech Tafel, georganiseerd door ECP en het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Deze bijeenkomst brengt een selecte groep van experts uit overheid, wetenschap, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en media samen om te praten over de toekomst van online tracking en advertentiemodellen.

Dat Freedom Internet hiervoor is uitgenodigd, onderstreept onze rol als inhoudelijke gesprekspartner op het gebied van privacy, digitale rechten en een eerlijk internet.

Tijdens deze sessies wordt niet alleen gesproken, maar actief gewerkt aan:

• het verkennen van beleidsrichtingen;
• het analyseren van concrete praktijkcases;
• het afwegen van maatschappelijke impact;
• het formuleren van mogelijke vervolgstappen.

Freedom Internet draagt hier actief aan bij vanuit praktijkervaring én onze digitale normen en waarden.

Hoe “gratis internet” echt werkt
Veel online diensten verdienen geld via advertenties. Om die zo effectief mogelijk te maken, verzamelen bedrijven grote hoeveelheden data over gebruikers, ook wel online tracking genoemd.

Gebruikers worden gevolgd via cookies, apps, websites en gekoppelde databronnen. Zo ontstaan uitgebreide profielen die bepalen wat je te zien krijgt en soms zelfs hoe je behandeld wordt.

Waarom dit een maatschappelijk vraagstuk is
De uitnodiging voor de Tech Tafel komt niet uit de lucht vallen. Het huidige internetmodel raakt fundamentele publieke waarden:

• Privacy – continue monitoring van gedrag
• Autonomie – beïnvloeding via gepersonaliseerde content
• Gelijke behandeling – verschillen op basis van profielen
• Veiligheid – risico’s van dataverzameling en -misbruik

Hoewel er wetgeving bestaat, stelt het Rathenau Instituut dat deze mogelijk onvoldoende is om deze risico’s effectief aan te pakken. Juist daarom is er behoefte aan partijen die kritisch meedenken over alternatieven.

Freedom Internet als inhoudelijke stem in het debat
Freedom Internet brengt een duidelijk perspectief in deze gesprekken. Vanuit onze praktijk denken we mee hoe het anders kan: zonder grootschalige tracking, met minimale dataverzameling, met focus op privacy en veiligheid en een behoud van een open en vrij internet zonder dat gebruikers het product zijn.

Tijdens de Maatschappelijke Tech Tafel delen wij onze technische keuzes, onze visie op digitale autonomie en onze ervaringen met privacyvriendelijke alternatieven. Zo is het vanuit ons perspectief bijna onmogelijk om online te adverteren als je dit wilt doen zonder gebruik te maken van tracking en cookies. Opt Out Advertising is tot nu toe de enige die privacy vriendelijk adverteren ondersteund, daar schreven we eerder over. Door onze deelname leveren we concrete input voor beleidsmakers en andere stakeholders.

Samen werken aan een eerlijker internet
De sessie van de Tech Tafel draaien om één centrale vraag: welk internet willen we in de toekomst?

Mogelijke richtingen zijn:

1. strengere regels voor tracking;
2. alternatieve advertentiemodellen;
3. diensten waarbij gebruikers betalen in plaats van data delen.

Freedom Internet draagt actief bij aan deze verkenning, niet alleen als deelnemer, maar als partij die dagelijks werkt aan een internet waarin publieke waarden centraal staan. Zo ontstaan er voor vragen als, waar ligt de verantwoordelijkheid bij strengere handhaving en wat zegt een paywall? Het beschikbaar maken van een dienst, het niet tonen van advertentie en het niet optimaliseren op basis van jouw profiel zijn drie totaal verschillende dingen.

Conclusie
Het “gratis internet” heeft een prijs: onze data, onze privacy en soms zelfs onze autonomie. Het Rathenau-rapport maakt duidelijk dat dit model onder druk staat.

Door deelname aan de Maatschappelijke Tech Tafel denkt Freedom Internet actief mee over de toekomst van het internet in Nederland. Samen met andere experts werken we aan beleidskeuzes die moeten leiden tot een eerlijker, veiliger en vrijer internet.