Nieuwsbrief ontvangen?
De nieuwsbrief van Freedom verschijnt onregelmatig. Hij bevat nieuws over onze internetdiensten en andere initiatieven.
Meld je nu aan
Twee weken geleden namen wij een besluit dat sommigen te vroeg vonden en anderen te voorzichtig. Wij schrapten de Litouwse bronlijst uit onze blokkade, omdat die aantoonbaar te breed was. Nu blijkt: NLconnect doet hetzelfde, op expliciet verzoek van de ACM. De toezichthouder bevestigt dat de Litouwse lijst niet bruikbaar is buiten Litouwen.
Dat is een overwinning voor proportionaliteit en voor gezond verstand. Maar het is ook een pijnlijke bevestiging van een groter probleem: providers worden nog steeds in de kou gelaten.
Wat er gebeurde
Op 16 januari publiceerden wij ons standpunt: Freedom blokkeert de NLconnect-referentielijst, maar neemt de Litouwse bronlijst niet over. Die lijst bevatte domeinen als odysee.com en sharechat.com, platforms die duidelijk geen Russische staatsmedia zijn. Wij konden en wilden daar niet aan meewerken.
Vorige week bevestigde de ACM ons onderzoek. In een bericht aan NLconnect stelt de toezichthouder dat de Litouwse lijst is opgesteld op basis van zowel de Europese sanctieverordening als een bredere nationale Litouwse wet die Russisch gefinancierde televisiecontent verbiedt. Uit de lijst blijkt niet welke domeinen uitsluitend onder de EU-sancties vallen. De ACM concludeert: de lijst is niet bruikbaar voor toepassing buiten Litouwen.
NLconnect heeft daarop de volledige Litouwse bronlijst uit de referentielijst verwijderd. Daarmee daalt het aantal geadviseerde domeinen van 797 naar 335!
Wat dit betekent
Providers die moeten blokkeren moeten kunnen vertrouwen op lijsten die kloppen. Een bronlijst die honderden domeinen bevat die niets met Russische staatsmedia te maken hebben, is geen werkbare basis. Dat zeiden wij, en dat zegt gelukkig nu ook de ACM.
Tegelijk laat deze gang van zaken zien hoe kwetsbaar het huidige systeem is. Twee weken lang blokkeerden providers in Nederland mogelijk honderden domeinen die nooit onder de sancties hadden mogen vallen. Niet omdat zij dat wilden, maar omdat er geen officiële Nederlandse lijst bestaat en er geen werkbaar correctieproces is.
De handschoen ligt er nog steeds
De ACM geeft in haar bericht aan NLconnect aan dat zij verkent wat zij kan doen, gegeven haar rol als toezichthouder op de Open Internetverordening. Zij kijkt onder andere naar hoe de Duitse toezichthouder BNetzA te werk gaat en blijft in overleg met het ministerie van Economische Zaken, Buitenlandse Zaken, NLconnect en het OM. Een concrete oplossing is er nog niet, maar de ACM is in ieder geval bereikbaar en in gesprek. Wij hebben de afgelopen weken uitgebreid contact gehad, telefonisch en per mail, en ervaren dat de toezichthouder meedenkt over werkbare oplossingen.
Dat kunnen wij niet zeggen van het Openbaar Ministerie. Het OM kondigde handhaving aan en stuurde via de FIOD een brief aan de branchevereniging met de boodschap dat providers moeten blokkeren. Maar welke domeinen precies? Dat staat er niet in. Wij stuurden het OM een uitgebreid verzoek om duidelijkheid: geef ons een officiële lijst, vertel ons op welke bron wij ons moeten baseren en leg uit hoe het handhavingstraject eruitziet.
Het OM reageerde, maar de reactie biedt geen concrete houvast. Er komt geen officiële lijst. Providers moeten zelf bepalen hoe zij de sancties naleven, bijvoorbeeld door de lijst van de branchevereniging te volgen of zelf een lijst op te stellen. Op de vraag of wij ook evident onjuiste domeinen moeten blokkeren, luidt het antwoord alleen dat wij de sanctiewet moeten naleven. En op de vraag naar het handhavingstraject: het niet naleven is een misdrijf, en afhankelijk van de omstandigheden wordt besloten of er strafrechtelijk onderzoek komt.
Kort gezegd: de overheid maakt geen lijst, de verantwoordelijkheid ligt bij de sector, maar als wij het fout doen is het een misdrijf. Dat is geen duidelijkheid, dat is het afschuiven van verantwoordelijkheid met een stok achter de deur.
Providers worden zo klemgezet. Te weinig blokkeren en het OM riskeren. Te veel blokkeren en internetvrijheid schenden. En ondertussen moeten wij zelf maar uitzoeken waar de grens ligt.
Wat wij nu doen
Freedom blijft de aangepaste NLconnect-referentielijst volgen, zonder de Litouwse bronlijst. Dat is nu ook het officiële advies van de branchevereniging, bevestigd door de ACM.
Wij blijven de overheid oproepen om haar verantwoordelijkheid te nemen. Een blokkadeplicht zonder officiële lijst en zonder correctieproces is niet houdbaar. Providers zijn geen uitvoeringsorganisatie voor sanctiebeleid. Wij leveren internettoegang. Het beoordelen welke domeinen wel of niet onder een sanctie vallen, hoort bij de overheid.
Tot slot
Wij zijn blij dat de ACM bevestigt wat wij twee weken geleden al constateerden. Wij zijn blij dat NLconnect de consequentie trekt en de Litouwse lijst schrapt. Dat voorkomt dat Nederlandse internetgebruikers onterecht worden afgesloten van legitieme platforms.
Maar we zijn er nog niet. De structurele oplossing ontbreekt nog steeds. Zolang er geen officiële Nederlandse lijst is, zolang er geen werkbaar correctieproces is, en zolang providers zelf moeten uitzoeken wat de wet van hen vraagt, blijft dit een onhoudbare situatie.
ACM, OM, ministeries: de handschoen ligt er... Wie pakt 'm op?